Wet DBA en de Fractional CMO: Wat Moet je Weten als Opdrachtgever?

Als je overweegt een fractional CMO in te huren, stuit je vroeg of laat op de Wet DBA. De vraag die ik het vaakst krijg: "Is dit wel legaal? Lopen we risico?"

Korte antwoord: ja, het is legaal - mits je het goed doet. Lange antwoord: dat hangt af van hoe de samenwerking eruitziet.

Hier is wat je als opdrachtgever moet weten.

Wat is de Wet DBA precies?

De Wet DBA (Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) verving in 2016 de VAR-verklaring. Het doel: schijnzelfstandigheid aanpakken. Als iemand feitelijk in loondienst werkt maar via een ZZP-constructie wordt ingezet, is dat risicovol voor zowel de opdrachtnemer als de opdrachtgever.

Belastingdienst kan in dat geval loonheffing nabetaald willen zien - tot vijf jaar terug.

Maar hier is het cruciale onderscheid: de Wet DBA richt zich op situaties waar iemand feitelijk als werknemer functioneert. Een echte zelfstandige professional - iemand die voor meerdere opdrachtgevers werkt, zijn eigen agenda bepaalt, en zijn eigen expertise inbrengt - past daar niet in.

Een fractional CMO die 2-4 dagen per maand aan jouw groei werkt, terwijl hij ook voor drie andere bedrijven actief is? Dat is de definitie van zelfstandige opdrachtverlening.

Schijnzelfstandigheid toets: fractional CMO

• Persoonlijk werken: Risicovol: Harde verplichting, geen vervanging mogelijk → Veilig: Logisch persoonlijk (expertise), niet contractueel afgedwongen

• Gezagsverhouding: Risicovol: Directe instructies over hoe/wanneer/waar → Veilig: Resultaatgericht, professional bepaalt methode

• Loon voor arbeid: Risicovol: Vast maandloon zonder duidelijke scope → Veilig: Facturatie op basis van duidelijke opdrachtomschrijving

• Meerdere opdrachtgevers: Risicovol: Exclusief voor één opdrachtgever → Veilig: Minimaal 3 gelijktijdige klanten

• Eindoordeel: Risicovol: Hoog risico schijnzelfstandigheid → Veilig: Laag risico — echte zelfstandige

Wanneer is er wel een risico?

De Belastingdienst kijkt naar drie vragen om te bepalen of er sprake is van schijnzelfstandigheid:

1. Persoonlijk werken
Moet de freelancer het werk persoonlijk uitvoeren, of kan hij het delegeren? Als er een harde verplichting is dat jij degene bent die het werk doet, lijkt het meer op een arbeidsverhouding. Voor een fractional CMO die jouw marketingstrategie bepaalt: persoonlijk werken is hier logisch - dat is niet automatisch problematisch.

2. Gezagsverhouding
Geef jij als opdrachtgever directe instructies over hoe het werk gedaan wordt - werktijden, locatie, methode? Of geef je het resultaat op en laat je de professional bepalen hoe hij dat bereikt? Een fractional CMO werkt resultaatgericht, niet op instructie. Dat is het verschil.

3. Loon in ruil voor arbeid
Werkt de freelancer voor een vast maandbedrag ongeacht resultaat, of op basis van een duidelijke opdracht? Een duidelijke opdrachtomschrijving met deliverables is hier je vriend.

Als jouw samenwerking scoort op alle drie - instructies van boven, verplicht persoonlijk, vast maandloon zonder duidelijke scope - dan is er een risico. Als je samenwerkt met een professional die zijn eigen agenda bepaalt, voor meerdere klanten werkt, en een duidelijke scope heeft: dan niet.

Hoe je het goed organiseert

Een paar praktische stappen die het risico elimineren:

Gebruik een modelovereenkomst
De Belastingdienst heeft goedgekeurde modelovereenkomsten gepubliceerd voor zelfstandige opdrachtverlening. Vraag je fractional CMO om met een van deze overeenkomsten te werken, of laat er een opstellen door een juridisch adviseur. Dit is de makkelijkste manier om het formeel goed te regelen.

Beschrijf de opdracht, niet de aanwezigheid
"2 dagen per week aanwezig zijn" klinkt als arbeidscontract. "Strategische marketingleiding voor de expansie naar Duitsland, inclusief GTM-plan, campagne-aansturing en maandelijkse rapportage" klinkt als opdracht. Formuleer je overeenkomst altijd op deliverables.

Controleer het portfolio
Werkt de fractional CMO ook voor andere bedrijven? Dat is een sterke indicator van echte zelfstandigheid. Bij mij is dat het geval: ik werk voor meerdere klanten tegelijk en ben daarvoor volledig transparant.

Betaal per factuur, niet via de payroll
Dit is de makkelijkste check: facturatie via een BTW-plichtig bedrijf (eenmanszaak of BV) is het standaardmodel voor zelfstandigen. Loondienst loopt via de salarisadministratie.

Wat verandert er in 2025/2026?

De Belastingdienst handhaaft de Wet DBA weer actief per 1 januari 2025, na jaren van gedoogbeleid. Dit betekent niet dat ZZP-inhuur plots illegaal is - het betekent dat bedrijven die wel schijnzelfstandigen in dienst hebben (denk: chauffeurs, pakketbezorgers met vaste uren en instructies) nu daadwerkelijk gecontroleerd worden.

Voor een hoogopgeleide zelfstandige professional zoals een fractional CMO, die strategische opdrachten uitvoert voor meerdere klanten, is het risico laag - mits de overeenkomst goed is.

Maar neem geen risico als je het niet zeker weet. Laat een arbeidsrecht-jurist of accountant de overeenkomst checken. De kosten daarvoor zijn verwaarloosbaar vergeleken met een naheffing.

Kortom

De Wet DBA is bedoeld voor situaties waarbij iemand feitelijk als werknemer functioneert maar als ZZP'er wordt ingezet. Een fractional CMO die op strategisch niveau werkt, voor meerdere klanten tegelijk actief is, en werkt op basis van een duidelijke opdrachtomschrijving: dat is geen schijnzelfstandigheid.

Regel het goed - gebruik een modelovereenkomst, beschrijf deliverables, werk met facturatie - en je hebt niets te vrezen.

Bart Knijnenberg is Fractional CMO met 18 jaar ervaring en 200+ bedrijven geholpen. Hij beheert €200M+ aan ad spend en runt het Autonomous Growth System - een AI marketing team van 13 agents. Boek een gratis marketing scan als je wilt weten of een fractional CMO past bij jouw situatie.

Boek een Gratis 45-min Marketing Scan →

Bronnen en referenties

• Belastingdienst.nl — Modelovereenkomsten — Goedgekeurde overeenkomsten voor opdrachtgevers en ZZP: belastingdienst.nl

• Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (Wet DBA) — Officieel wettekst, Staatsblad 2016, nr. 117: wetten.overheid.nl

• Belastingdienst — Handhaving Wet DBA per 1 januari 2025 — Officieel communicatie over einde handhavingsmoratorium.

• Ministerie van Sociale Zaken — Kamerbrief arbeidsmarkt en schijnzelfstandigheid, november 2024.

Dit artikel is informatief van aard en geen juridisch advies. Laat uw specifieke situatie beoordelen door een arbeidsrechtjurist of accountant.

Lees ook: Wat kost een Fractional CMO? · Fractional CMO Nederland